Jak zacząć z winylem

Zaktualizowano 30.09.2026

Gramofon sam z siebie nie gra. Do słuchania płyt potrzebujesz trzech rzeczy: gramofonu, przedwzmacniacza gramofonowego i czegoś, z czego popłynie dźwięk. Dobra wiadomość: dwie z nich być może masz już w domu.

Czego potrzebujesz

• Gramofon obraca płytą, igła przesuwa się po rowku, a wkładka zamienia jej ruch na sygnał elektryczny.
• Przedwzmacniacz gramofonowy (phono) wzmacnia bardzo słaby sygnał z wkładki do poziomu, z którym poradzi sobie wzmacniacz, i koryguje go (tzw. krzywa RIAA). Wiele gramofonów ma go wbudowanego – poznasz to po przełączniku PHONO/LINE z tyłu. Starsze wzmacniacze mają zwykle wejście PHONO, nowsze najczęściej nie.
• Wzmacniacz z kolumnami albo kolumny aktywne, które mają wzmacniacz w środku. Gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem i kolumny aktywne to najprostszy zestaw: gramofon, kabel, kolumny.

Gramofony z Bluetoothem działają, ale dźwięk jest w nich zamieniany na cyfrowy i kompresowany. Jeśli kupujesz płyty dla brzmienia, lepiej użyj kabla.

Jaki gramofon

Przy pierwszym gramofonie zwróć uwagę głównie na trzy rzeczy:

• Regulowaną siłę nacisku. Przeciwwagą z tyłu ramienia ustawiasz, jak mocno igła naciska na płytę. Właściwą wartość podaje producent wkładki, przy popularnych wkładkach około 2 gramów.
• Wymienną wkładkę albo przynajmniej igłę. Igła się zużywa i od czasu do czasu trzeba ją wymienić. W najtańszych gramofonach często się tego nie da zrobić.
• Nie kupuj gramofonów walizkowych z wbudowanymi głośnikami. Mają zwykle ceramiczną wkładkę z dużą siłą nacisku, która szybciej zużywa płyty, a głośniki w tej samej obudowie wprawiają igłę w drgania.

Napęd paskowy w zupełności wystarczy do słuchania w domu i zwykle jest cichszy. Napęd bezpośredni doceniają głównie DJe, bo talerz od razu osiąga pełne obroty.

Nowy gramofon, który spełnia wszystko powyżej, kosztuje orientacyjnie od 1000 do 2000 zł. Często polecane modele w tej cenie to Audio-Technica AT-LP120X, Pro-Ject Primary E lub Debut Carbon i Rega Planar 1.

Z drugiej ręki kupisz Technicsa SL-1200 i SL-1210, gramofony Dual i Thorens, a u nas także gramofony Unitry. Przed zakupem sprawdź, czy do wkładki da się dostać nową igłę, czy płyta kręci się równo, bez falowania dźwięku, i czy ramię porusza się swobodnie.

Igła

Igła, a dokładniej ostrze wkładki, wytrzymuje zwykle kilkaset godzin grania – dokładną wartość podaje producent. Zużyta igła brzmi ostro, zniekształca zwłaszcza głoski syczące i niszczy płyty. Zapasowa igła do popularnych wkładek kosztuje od kilkudziesięciu do kilkuset złotych, więc nie warto jej przeciągać.

Pierwsze płyty

• Prędkość. Płyty LP (12 cali, 30 cm) odtwarza się z prędkością 33⅓ obrotów na minutę, single (7 cali, 17 cm) na 45. Niektóre audiofilskie wydania LP są nacięte na 45 obrotów – zawsze jest to napisane na okładce albo na naklejce. Stare płyty szelakowe na 78 obrotów wymagają innej igły, nie odtwarzaj ich na zwykłym gramofonie.
• Cena. Nowa płyta LP kosztuje zwykle od 100 do 170 zł, albumy dwupłytowe i edycje specjalne więcej. Ten sam album w różnych sklepach często różni się o kilkanaście złotych, dlatego warto porównywać ceny.
• 180 g oznacza grubszą i cięższą płytę. Mniej się wygina, ale sama w sobie nie oznacza lepszego dźwięku – ten zależy głównie od masteringu i tłoczenia.
• Z drugiej ręki płyty są tańsze, ale sprawdzaj stan. Sprzedawcy oznaczają go skrótami: M (nowa), NM (prawie jak nowa), VG+ (gra dobrze, z drobnymi śladami używania), VG (słychać trzaski). Obróć płytę pod światło: drobne rysy włoskowate nie przeszkadzają, głębokie rysy i wygięcia tak.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, te albumy wychodzą na winylu w dobrej jakości i sklepy mają je na stanie:

Jak dbać o płyty

• Przechowuj je pionowo, nie jedna na drugiej – ciężar może je wygiąć. Z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca.
• Trzymaj je za krawędź i za naklejkę. Palce zostawiają na rowku tłuszcz, który potem słychać.
• Oryginalne papierowe koszulki rysują płyty i elektryzują je. Lepsze są antystatyczne koszulki wewnętrzne, kosztują kilkadziesiąt groszy za sztukę.
• Przed odtwarzaniem przejedź po płycie szczotką z włókna węglowego, żeby zebrać kurz. Płyty z drugiej ręki warto umyć – ręcznie albo w myjce do płyt.

Gdzie kupować

W sklepach z płytami i ich sklepach internetowych, w antykwariatach i na giełdach płytowych. Sklepy uzupełniają towar, a ceny się zmieniają. Jeśli chcesz konkretną płytę, dodaj ją do listy życzeń – wyślemy ci e-mail, gdy stanieje albo znów będzie dostępna.

Raz w roku, w kwietniu, jest Record Store Day: wychodzą limitowane wydania, które kupisz tylko w niezależnych sklepach.

Nie znasz jakiegoś pojęcia? Zajrzyj do słownika winylowego.